architektura pytań w tutoringu. Jak mniej pytać, a pracować głębiej

adrian lewandowski

Wyobraź sobie rozmowę, w której student mówi: „Chcę coś zmienić, ale nie wiem co dokładnie”. Albo: „To jest dla mnie ważne… tylko nie potrafię tego nazwać”. Rozmowa zaczyna się od faktów i celów, ale szybko grzęźnie w ogólnikach, dygresjach, kolejnych pytaniach. A im więcej pytań zadajesz, tym mniej klarowności.

Ten warsztat jest o tym, jak prowadzić rozmowę tak, by naprawdę docierać do tego, co istotne – do przekonań, wyborów i wartości – bez zalewania drugiej osoby nadmiarem pytań. Pokażę, jak uporządkować myślenie studenta, przechodząc od deklarowanego celu do pierwszego konkretnego działania oraz jak schodzić głębiej – od opisu sytuacji do tego, co naprawdę stoi za decyzjami.

Kluczowym narzędziem, z którym będziemy pracować, jest piramida Diltsa – model pozwalający rozpoznawać, na jakim poziomie toczy się rozmowa i świadomie ją pogłębiać lub porządkować. Uczestnicy nauczą się odróżniać pytania dotyczące:
– środowiska i działania („co się dzieje?”, „co robisz?”),
– aż po poziom przekonań i wartości („dlaczego to jest dla Ciebie ważne?”,
– tożsamości i sensu („kim jesteś w tej sytuacji?”, „po co to robisz?”).

Dzięki temu zamiast zadawać wiele przypadkowych pytań, tutor będzie potrafił dobrać jedno pytanie, które trafia dokładnie w poziom, na którym utknęła rozmowa – i odblokowuje ją.

Będziemy pracować nad precyzją: jak zadawać pytania, które nie rozpraszają, lecz układają rozmowę; jak rozpoznawać, na jakim poziomie toczy się dialog; jak przechodzić między poziomami – pogłębiając refleksję lub sprowadzając ją do konkretu. Warsztat ma charakter intensywnie praktyczny – uczestnicy będą ćwiczyć prowadzenie rozmów w oparciu o strukturę poziomów logicznych, testować różne sekwencje pytań i doświadczać, jak niewielka zmiana w konstrukcji pytania potrafi zmienić głębokość całej pracy tutorsko-rozwojowej.

W trakcie warsztatu pojawi się także element modelowania rozmowy na żywo – będziemy zapraszać dwie osoby do rozmowy na środku i na żywo rozkładać jej przebieg na czynniki pierwsze. Pozostali uczestnicy będą obserwować proces, ucząc się rozpoznawać poziomy rozmowy.

To propozycja dla tutorów, którzy chcą mniej improwizować w rozmowie, a bardziej świadomie ją konstruować – tak, by mniej pytać, a pracować głębiej.